Tuesday, October 13, 2026

क्षमा

 मातृसुख. खरंच! काय असतं उत्तम माता लाभण्याचं सुख ? आणि कुणाच्या नशिबात असतं ते? 

थोरामोठ्यांच्या नशिबात पण असेलच असं नाही! 

सध्या महावतार बाबाजींबद्दल एक पुस्तक वाचते आहे. श्री ब्रह्मा मुरारी यांनी लिहिलेलं. त्यात बाबाजींना स्वतःला मातृ पितृ वियोगाला कसं तोंड द्यावं लागलं याबद्दल सविस्तर सांगितलंय. बाबाजींना त्यांच्या लहानपणी आई कडून एका प्रसंगी नकळत झालेल्या चुकीमुळे मार मिळाला. त्यांच्या बालमनावर त्याचे पडसाद बराच काळ राहिले. नंतर जेव्हा त्यांचं अपहरण होत व घरच्यांपासून त्यांची ताटातूट होऊन बाबाजी लांब बांग्लादेशातल्या कुटुंबात जातात, तेव्हा देखील त्यांच्या अपहरण कर्त्याकडून सुटका झाल्यावर ते परमेश्वराच्या शोधार्थ पडतात. घराकडे परतत नाहीत. अगदी काशी पासून ते श्री लंकेपर्यंत त्यांचं तीर्थाटन होतं. नंतर जेव्हा गुरु आज्ञेवरून ते मायभूमीकडे जायचं ठरवतात, तेव्हा त्यांच्या बालपणातील आईसंदर्भातला कटू प्रसंग त्यांना आठवतो आणि ते अगदी हळवे होतात. किती विलक्षण आहे सगळं! मला वाटायचं कि उच्च लोकांतून इथे मानव लोकात जन्म घेतलेल्या सिद्ध पुरुषांना अश्या सामान्य भावनांचा असा अनुभव येत नसणार. किती चुकीचं होत हे समजणं! ते देखील आपल्या प्रमाणे मनाच्या हिंदोळ्यावर वर खाली होण्याचा अनुभव घेतात कारण त्यांना मानवासाठी एक उदाहरण निर्माण करायचं असतं. 

बाबाजींकडे वळूया परत. तर बाबाजींना पण अवघड जात होत सगळं विसरणं आणि मनात शेकडो तऱ्हेच्या भावना डोकावत होत्या. पुढे पुस्तक वाचल्यावर कळतं वाचकाला कि त्यांच्या आई वडिलांनी त्यांना शोधण्यासाठी किती कष्ट घेतले होते आणि त्यांच्या मातेने देखील किती अश्रू पुत्रवियोगात ढाळले होते! 

ह्या सगळ्या चर्चेचा उद्देश हा कि हे समजतं कि प्रत्यक्ष परमेश्वरी अवताराला देखील दुःख होतं, वाईट वाटतं आणि त्यांच्याही मनात ते दुःख खोल दबून राहत. पण प्रसंग आल्यावर त्यांना देखील त्या दबलेल्या भावनेला तोंड द्यावं लागतं, मनाला लागलं होतं हे मान्य करावं लागतं  आणि

महावतार बाबाजी 

क्षमा करून सगळं सोडून द्यावं लागतं. करावं लागतं असं म्हणण्यापेक्षा मी म्हणेन कि हे च त्यांच्या कडून घडतं. जर ते इतकं सोडून देऊ शकतात, तर आपण का नाही? यावर विचार करूया! 

Tuesday, November 4, 2025

Beauty

 To be beautiful, is not easy. 

We have to let go of all the notions of beauty to really find beauty. 

With the eyes of wonders, if we see, everywhere, there is beauty! 

What's not beautiful, tell me? 

When the eyes shine with love, that's the real beauty. 

When the happiness spreads across the face, like a newly lit candle and ignites the ones who are lost in sadness, that's the highest form of beauty. 

When someone stands next to you, in the times of uncertainty and worry, and just remains there, letting youi compose yourself on your own, that too is beauty!!! Isn't it? 

When someone warns you, about a wrong decision you were about to make and makes you aware of the alternative, that is true beauty indeed! 

When it feels like we have reached the end of the road and there's nowhere to go but within, that, that moment is itself beauty!!! 


My friends, isn's all of the above applicable to Love as well? 

Love is Beauty! 

Only LOVE!!! 

Wednesday, December 16, 2020

राम भजन

 राम का नाम ले, राम का नाम,

मनुजा ले ले राम का नाम 

राम का नाम लेना है शुभ काम 

मनुजा ले ले राम का नाम 


राम से शुरू हो हर दिन 

राम से खत्म हो हर शाम 

राम का नाम ले नित्य 

क्युंकी वही है अंतिम सत्य 

राम का नाम लेकर कर हर काम 

मनुजा ले ले राम का नाम


कठिन समय है आनेवाला 

तू ना श्रद्धा खोनेवाला 

राम ही तेरा है रखवाला 

हर संकट से तारनेवाला 

राम का नाम है राम का नाम 

मनुजा ले ले राम का नाम


जानो सबमें बसे है राम 

देखना केवल तेरा काम 

राम को माने, उसमें है राम 

ना मानें उसमें भी है राम 

धरती के कण कण में बसे है राम 

मनुजा ले ले राम का नाम


सत्य ये जब तू पहचानेगा 

राम ही तो तू बन जायेगा 

राम ही को सबमें पायेगा 

समस्त द्वंद्व समाप्त हो जायेगा 

अब तो ले ले राम का नाम 


मनुजा ले ले राम का नाम 



सीयावर रामचंद्र की जय 🙏🏼🙏🏼🙏🏼

---- माधुरी कुलकर्णी, 5.11.2020


Monday, March 23, 2020

रुकना भी जिंदगी है

रुकना भी जरूरी है, थमना भी जरूरी है, किसने कहा बहते रहना ही जिंदगी है?
कभी रुककर तो देखो, सोचकर देखो, हिसाब लगाओ क्या खोया क्या पाया, किसने कहा दौड़ने में ही खुशी है?
फ़ुरसत के लम्हे थोड़े जी कर तो देखो, ख़ुद के अंदर झांककर तो देखो, क्या सिर्फ पाते रहना ही जिंदगी है?
घर रुको, देखो हर चीज तुमसे बोलेगी, आखरी बार कब मिले थे उसकी यादें दोहराएंगी, किसने कहा घर बैठना आलस की निशानी है?
सजा नहीं इसे मौका समझो, हंसो मुस्कुराओ, इसी में सबकी भलाई है, किसने कहा बहते रहना ही जिंदगी है? किसने कहा बहते रहना ही जिंदगी है .....

माधुरी,
२२ मार्च, २०२०

Sunday, December 1, 2019

तलाश

जारी है, जारी है
फ़ुरसत के उन लम्हों की तलाश जारी है...

दौड़ते दौड़ते जो छूट गए हथेली से, उन पलों की तलाश जारी है...

ढूंढा जिन खुशियों को दुनिया भर की चीजों में, उन खुशियों की तलाश जारी है...

देखा देखी जिन्हें खो दिया, उन रिश्तों की तलाश जारी है...

भुला दिया जिन मुस्कुराहटों को, उन मुस्कानों की तलाश जारी है...

दिल में किसी के झांक सके ऐसे आइने की तलाश जारी है...

जिंदगी की कश्मकश में जिसे छोड़ आए, उस ख़ुद की तलाश जारी है...

जारी जारी है
तलाश जारी है....

Tuesday, November 19, 2019

Inspiring Movies - 2

It has been a long time that I wrote on the blog. Better late than never! Last time I had shared my views about an inspiring movie, 'Invictus'. Another movie that I find extremely inspiring and thought-provoking is 'Finding Forrester'. The movie is all about how a chance interaction between a basketball-playing kid and a reclusive author changes both of their lives totally. The movie shows a different perspective on relationships. 

A famous English author named William Forrester is living a reclusive life. He has shunned himself from all the social interactions. He gets doorstep delivery of the basic necessities. But he can't stop himself from watching a basketball game played by a bunch of teenager kids through his window. The kids notice him too. They become curious about him, discuss the possibilities and one of them even accepts the challenge of entering Forrester's house. 

The boy breaking into the author's house and interacting with him eventually leads to both of them becoming good friends. The boy, Jamal, is an aspiring writer and a very good basketball player who has recently entered a prestigious school because of his sports skills. But he happens to be equally interested in writing. Friendship with Forrester helps him in improving his writing skills. In the process, Jamal gets to know the reason behind the self-imposed exile of William. Jamal assists William in facing his fears, he also makes William step out of his abode once. But that's what friends do for each other! Even though there is so much age gap between them, their conversations are pretty interesting. I clearly remember one instance when Jamal asks an awkward question to William and he replies that he can answer only 'soup' type questions. It means Jamal should not ask any personal questions to William. During the same conversation, William asks a personal question to Jamal and pat comes the reply that it is not a 'soup' type question!

To whom can you call your friend? My definition of a friend includes people who are there for me and for whom I am there always! William and Jamal fit into this definition of friends perfectly. Both of them protect each other in the time of crisis. The movie is an eye-opener for all those who think that friendship can not exist in people belonging to different strata of society. 

What can I say about the actors? Sean Connery is mostly famous for playing James Bond, the famous British spy. It was a pleasant surprise to see him playing a gifted writer so well! I could not forget the character played by him for a couple of days. I have watched this movie at least thrice and would like to watch it again. Rob Brown has played Jamal effortlessly. He is a natural actor it seems! 

'Finding Forrester' is actually 'Finding Yourself'! 

Thank you, Nikita, for reminding me about the blog! 




Friday, December 8, 2017

मन करा रे प्रसन्न

मी नुकतीच कामावर रुजू झाले होते तेव्हाची गोष्ट . मला सुरुवातीला एका वरिष्ठ व्यक्तीला सहाय्यक म्हणून काम दिले होते. कामाच्या ओघात मी त्यांच्याकडून इतरही बऱ्याच गोष्टी शिकत होते. तेव्हा एकदा सहज बोलता बोलता ते म्हणाले : You will have neither friends nor foes here. म्हणजे त्यांना असं म्हणायचं होतं की माझी मी असेन. ना कुणाची फार मदत होईल ना कुणी अगदी वाकड्यात शिरेल. वय लहान होतं म्हणून म्हणा किंवा मी फारच आशावादी होते म्हणून म्हणा पण माझा यावर फारसा विश्वास बसला नाही. पण आता एकाच ठिकाणी इतकी वर्षे घालवल्यावर ते वाक्य बऱ्यापैकी खरं होतं असं वाटू लागलंय. मला आपलं बाळबोधपणे असं वाटत होतं की कदाचित शत्रू निर्माण न करण्यात मला यश येणार नाही पण  मित्र-मैत्रिणी मात्र मी नक्की  मिळवेन. हा आशावाद खोटाच ठरला. असं का झालं असावं असा विचार केल्यानंतर काही गोष्टी वेगळ्याच दिसायला लागल्या.  एक नवीनच थेअरी इथे लागू होतेय असं वाटलं. मी त्याला गूळ - मुंगळा थेअरी म्हणते. काही लोकांना आपण गूळ आहोत याची खात्री असते. त्यामुळे कुणीही कसल्या कामासाठी मदत मागितली किंवा सोबत कामाचा प्रस्ताव दिला तर त्यांना ती व्यक्ती मुंगळा आहे असं वाटतं आणि मग ते मदत करणं टाळतात. याउलट काहींना आपण मुंगळा आहोत हे पक्कं ठाऊक असतं आणि मदत मागायला येणाराही मुंगळाच आहे हा यांचा भ्रम असतो. मग मुंगळ्याची मदत करून काय फायदा असा हिशोब करून ते गुळाचा शोध घेत राहतात. या सगळ्या गूळ - मुंगळ्यांच्या नादी लागण्यापेक्षा एकटेच प्रयत्न सुरु ठेवणं अधिक चांगलं!
या अशा विचारांच्या जंजाळात अडकल्यावर कधी कधी फार वाईट वाटतं. निराशा दाटून येते. मग मात्र मी प्रयत्नपूर्वक त्या निराशेच्या गर्तेतून बाहेर येण्यासाठी उपाय योजते. संत-वाङ्मय वाचणं हा त्यापैकी एक. तुकारामांच्या पुढील पंक्ती खूप प्रेरणादायी वाटतात.

मन करा रे प्रसन्न ! सर्व सिद्धीचे कारण !!
मोक्ष अथवा बंधन ! सुख समाधान इच्छा ते !! 


कुणाला माझ्याबद्दल काय वाटतं  याचा इतका विचार करण्यापेक्षा आजचा दिवस खऱ्या-खुऱ्या आनंदात कसा घालवता येईल याचा जास्त विचार केला असता तर कदाचित निराशा आलीच नसती. असो. सध्या परमहंस योगानंदांचं 'How to be happy all the time' हे पुस्तक वाचणं सुरु केलंय. काहीतरी चांगलं शिकायला मिळेल याची खात्री बाळगून. 

Tuesday, November 28, 2017

Inspiring Movies-1

Some movies have long lasting impact on your thought process. 'Invictus' is one of them. The movie is about how South Africa President Mr. Mandela changes mindset of his countrymen through a simple rugby game. The movie starts with Mr. Mandela getting elected as a President. He has many challenges to face. The biggest one is hatred among the racially divided society. In order to create unity among his countrymen, Mr. Mandela requests his countrymen to support the national rugby team. The team is an all-white team except one player. Mr. Mandela invites the Captain of the team for tea. The conversation they have inspires the Captain and creates hope in him. What happens next is worth watching on screen.
What I liked most about the movie is the way they depict Mr. Mandela's positively charged mind. Even after spending almost 26 years in prison, he has no negative feeling about the people who put him there! He knows that the right way towards progress (social/financial) lies in uniting the nation. No matter how much opposition he faces for not removing the Afrikaners (white people residing in South Africa) from his office, for not changing the colors and logo of the rugby team, he remains calm and firm in his beliefs. When his secretary suggests him that he is risking his political career, this is what he says:
"The day I am afraid to do that is the day I am no longer fit to lead."
It is really difficult to forgive those who have hurt you the most and more difficult for those who never asked for it. Mr. Mandela does it with ease. His inspiration lies in the poem titled 'Invictus' by William Ernest Henley.
Here it is
Out of the night that covers me,
Black as the pit from pole to pole,
I thank whatever gods may be
For my unconquerable soul.
In the fell clutch of circumstance
I have not winced nor cried aloud.
Under the bludgeonings of chance
My head is bloody, but unbowed.
Beyond this place of wrath and tears
Looms but the Horror of the shade,
And yet the menace of the years
Finds and shall find me unafraid.
It matters not how strait the gate,
How charged with punishments the scroll,
I am the master of my fate,
I am the captain of my soul.
The last two lines remain etched in your mind.

Monday, October 24, 2016

यह मौसम कितना प्यारा है।

यह मौसम कितना प्यारा है। 
हरियाली का सुंदर नजारा है।
यादें पुरानी मन में जगाता है। 
नित नयी संजीवनी दिलाता है। 
बरसते बादलों से, उम्मीद नवता की लाता है। 
यह मौसम कितना प्यारा है।
गर हो ह्रदय भारी, यह मौसम सुकून देता है।
है कोई चिंता मन में छाई, पानी बारीश का उसे धो जाता है।
मन को भी खूब रिझाता है।
यह मौसम कितना प्यारा है।

राम गीत

तुमचे संपूर्ण हित। मी असे जाणत। 
न व्हावे कधी शंकीत। म्हणे भगवंत।।
करू नये गल्लत। प्रारब्ध आणि कर्म यात।
रहावे कार्यरत। अखंडित।।
प्रत्येकाचे ईप्सित। मी करीतो निश्चित। 
तया जो जाणित। तोची प्रज्ञावंत।।
=========
राम राम म्हणिता म्हणिता, करीत रहावे काम।
रामनाम देई आत्मबल अन शिणल्या मनी आराम।
चित्ताची साधे शुद्धी, जपता रामनाम।
कशास लागे पोथी पठण, ह्रदयी धरता राम।।
रामाची महती काय वर्णू, दाही दिशात भरला राम।
जाता कुठेही जगी, त्याच्या अस्तित्वाची प्रचिती देतसे राम।
===========

Monday, March 14, 2016

"समस्त पुरुष वर्गाला नम्र विनंती"

कौतुक केलं नाहीत तरी चालेल
पण उणीवा शोधू नका
सन्मान न केला तरी रुचेल
पण अवमान करु नका
स्त्री-यशाची गाथा नाही गाईली तरी चालेल
पण तिच्या प्रयत्नांची टर उडवू नका
महिला दिनाच्या शुभेच्छा नाही दिल्यात तरी चालेल
पण वॉट्स अप वर फाल्तू जोक
 मारून आम्हाला डिसकरेज करु नका 

Tuesday, August 11, 2015


वर्षा ऋतू 

सौंधी सौंधी सी खुशबू ने 
मन को मेरे महकाया,
तुरंत मैने भांप लिया, यह 
वर्षा का संदेश है आया।

वर्षा ऋतू के आते ही
हो उठते है सबके प्राण खिल,
झरझर झरने लगते बहनें 
कहते, आओ, भूलो सभी मुश्किल।



मुझे भी लगता मै वर्षा में,
झुमू, नाचुं, गाऊ 
आनन - फानन में दौड लगाकर 
वर्षा में भीग कर आऊ।

आओ सभी मिल जुल कर
वर्षा का आनंद उठाये,
ये ऋतू तो देती संदेश नवता का,
हम सभी इसे जीवन में अपनाये । 

-------- माधुरी कुलकर्णी, 
(५ अगस्त २०१५)

Tuesday, June 10, 2014

Bawarchi : A Simple Recipe for a Good Family

                                                    
There are three types of movies. First category includes movies which have something to carry with you once it is over. You may feel patriotic/ good/ helpless/ rebellious after watching it. So, at last you do have “something”. The second category has movies which neither give the feeling of gaining something nor you feel of losing anything. It is just for the moment. You go, watch and forget. The first category movies are difficult to forget, to wipe out off your mind. The third category is simply the rest of the movies; those which are neither in the first nor in the second. Bawarchi belongs to the first type. It is my all-time favorite movie. Its strong script is the major reason. The key character of the movie is Raghu essayed by Rajesh Khanna. Raghu is actually a professor who leaves his profession and disguises himself as a domestic help in an Indian joint family. His goal is to reinstate the traditional values of being in a family and to make the family members realize the joy of togetherness. His philosophy is very simple: Instead of waiting for a great desire to be fulfilled, a success to be achieved, one may enjoy the happiness which lies in little daily things like cooking favorite dish for your dear one.

I feel that the most difficult thing these days in human life is not earning a decent living but having / maintaining a healthy relationship with the family or (most of the time with) extended family. It’s a key to a good social life as an individual. Those who succeed in this, they succeed in most of their endeavors. This movie works as good as a self-help guide in accomplishing it. How to strike a right chord with the family members or colleagues is well elucidated here. Even if you have to compete with someone, the competition shouldn’t spoil your relation with the competitor. In one of the important incidences, Raghu shows how winning heart is as important as winning a competition. The principles narrated by Raghu throughout the movie are very well applicable to professional life.

The movie is directed by Hrishikesh Mukherjee, another favorite of mine. The star cast includes Jaya Bachchan, Asrani, A. K. Hangal, Durga Khote, and Usha Kiran. 

Friday, August 24, 2012

हिंदी में प्रथम प्रयास

हिंदी भाषा से परिचय काफी पुराना है | हिंदी फिल्मों के जरिये हो ही जाता है | हिंदी में लिखने का ये मेरा प्रथम प्रयास है | आशा है के पाठक इसे पसंद करेंगे | फिल्मों की बात निकली है तो क्यूँ न फिल्मों के बारे में ही बोला जाये? इस पोस्ट के लिए मुझे प्रेरणा दीप के ब्लॉग से मिली |  जिस सरलतासे दीप हिंदी तथा अंग्रेजी इस दो भाषाओँ लिखती है वो वाकई प्रशंसा के लायक है | उसकी आखरी पोस्ट फिल्मों के बारे में थी | ऐसी फिल्में जो दिल को छू जाये | जिन्हें देखकर कुछ सीखने को मिलें | जिनके किरदारों को कॉपी करने का दिल करे | ऐसी कई  फिल्में आज तक  बनी  हैं |  बावर्ची उन्ही में से एक है | मुझे सबसे ज्यादा पसंद मूवीज में से एक है | राजेशजीने निभाया हुआ रघु का किरदार जीवन सही ढंग से जीने की तरकीब बताता है | एक उलझे, बिखरे परिवार को रघु के बदौलत सहारा मिलता है | सहारा, कोई पैसों का सहारा नहीं है बल्कि भावनिक सहारा है | रघु परिवार के सारे लोगों को एक दुसरे से जोड़ता है| क्यूँ की दरारे तो सिर्फ गलतफहमी की वजह से थी | इतना ही नहीं पर वो उन्हें ये भी सिखाता है के कैसे  छोटी छोटी खुशियाँ जिंदगी में ढूंडकर उनसे आनंद पाया जा सकता है | इस फिल्म का एक वाक्य मुझे सबसे ज्यादा भा गया : इंसान किसी बड़ी ख़ुशी के इंतज़ार में न जाने कितनी छोटी छोटी खुशियों को महसूस नहीं करता| ये काफी हद तक सच भी है| हमारे लिए जीवन के उद्देश तय होते हैं | जब तक हम वो हासिल न कर लें हमें चैन और सुकून नहीं होता | इस दौरान आ चुकी  कई  छोटी छोटी खुशियों को हम नजरअंदाज कर देते  हैं | 
और एक बात जो हम अक्सर भूल जाते है वो है परिवार के सदस्यों का महत्व | खुद के लिए तो जीना हर कोई जानता है पर औरों को खुश करने में जो मजा है वो और कहीं नहीं | इस बात पर मैंने भी गौर किया हैं के सचमे काफी ख़ुशी मिलती है अगर मैं किसी और को थोड़ी मदद कर दूँ तो | इस "और" में परिवार वालें तो होने ही चाहिए पर पडोसी, सहकर्मी भी हो सकते हैं | जब भी मैं बावर्ची देखती हूँ, इस बात का मुझ पर  कई दिनों तक असर रहता है| हाँ, हमेशा के लिए असर करना तो किसीभी तरह के मीडिया को संभव नहीं है | जब कोई दिल को चोट पहुंचा दे तो असर गायब हो जाता है | नॉर्मलसी बात है | 
बहुत कुछ लिखने का मन कर रहा है पर सोचती हूँ अगले पोस्ट के लिए बचाके रखूं |  नेक्स्ट पोस्ट में भी फिल्मों की ही बातें होंगी |  

Thursday, August 16, 2012

Autobiography of a Yogi अर्थात योगी कथामृत - 1


नववीत असतांना पहिल्यांदा योगी कथामृत हे पुस्तक हातात पडले. मी अगदी झपाटून गेल्यासारखे वाचून काढले. त्यातला काही भाग अर्थातच त्या वयात फारसा समजला नाही. पण एकंदरीत पुस्तक फार आवडले.
या पुस्तकात परमहंस योगानंदांनी त्यांचे आयुष्य अत्यंत प्रामाणिकपणे वाचकांसमोर मांडले आहे. त्यांच्या बालपणापासून तर अमेरिकेतल्या वास्तव्यापर्यंतचा काळ यात समाविष्ट होतो. लहानपणापासून योगीजींना असलेली आध्यात्मिक ओढ त्यांना काय काय करायला लावते हे सगळे सुरुवातीच्या काही प्रकरणांमध्ये येते. गुरूच्या शोधासाठी योगीजींनी घेतलेली धडपड मनाला स्पर्शून जाते. अंतर्बाह्य भिनलेले वैराग्य आणि मार्गदर्शक गुरूचा अभाव ह्या विरोधाभासी परिस्थितीत योगीजींना त्यांच्या आईचा मोठा आधार असतो. परंतु ती देखील त्यांच्या वयाच्या नवव्या वर्षी निर्वतते. नऊ हे खरे तर फार लहान वय. पण त्या वयात देखील योगीजींना असलेली समज थक्क करते. सतत अति उच्च दर्जाचे आध्यात्मिक अनुभव येत असताना त्यांना गुरूच्या मार्गदर्शनाचा फार अभाव जाणवत असतो. अखेरीस काही वर्षांनी त्यांना श्री युक्तेश्वर गिरी यांच्या सारखे महान गुरु लाभतात आणि त्यांची आध्यात्मिक वाटचाल सुकर होते.
या पुस्तकात बऱ्याच निरनिराळ्या स्तरावरील चमत्कारांचा उल्लेख आढळतो. योगीजींनी केवळ असा-असा चमत्कार झाला एवढेच सांगितले नसून त्या मागची कारण मीमांसा सुद्धा स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न केलाय. उदाहरणादाखल त्यातल्या कोबीच्या चोरीबद्दल बोलता येईल. योगिजी गुरुंसमवेत त्यांच्या सेरामपुर येथील आश्रमात राहत असतानाची हि घटना आहे. योगीजींनी आश्रमाजवळील जागेत एकदा फुलकोबी पेरली. बरीच मेहनत घेतल्यानंतर त्यांना पाच कोबी मिळाल्या. त्या त्यांनी गुरुचरणी अर्पण केल्या. गुरूंच्या सूचनेप्रमाणे त्यांनी त्या स्वतःच्या खोलीत पलंगाखाली एका टोपलीत नीट झाकून ठेवल्या. या नन्तर आश्रमातील सगळी मंडळी फिरावयास निघाली. थोडे अन्तर चालून गेल्या नंतर अचानक श्री युक्तेश्वरजीनि आपल्या शिष्यांना आश्रमाचे मागील दार बंद केले होते का हे विचारले. हि जबाबदारी योगीजींवर सोपवलेली होती आणि ती पार पाडायचे ते विसरले होते. हे लक्षात आल्या नंतर युक्तेश्वरजी म्हणाले कि याची शिक्षा म्हणून तुझ्या कोबितली एक कमी होईल आणि एवढे म्हणून त्यांनी आश्रमाकडे परतायला सुरुवात केली. आश्रम दृष्टीपथात आल्यानंतर सगळे बघतात तर काय एक वेडसर इसम कोबी हातात नाचवत आश्रमाच्या मागील दiराने बाहेर पडत होता. सगळे आश्रमात पोचेस्तोवर तो नाहीसा झालेला होता. यावर श्री युक्तेश्वरजींचे म्हणणे असे होते कि ज्याला उच्च दर्जाचे आध्यात्मिक अनुभव येतात अशाने हि आध्यात्मिक कार्य हि भौतिक जीवनातील काम टाळण्यासाठीची सबब म्हणून सांगू नये. या चमत्काराचे थोडक्यात स्पष्टीकरण द्यायचे झाल्यास ते असे देता येईल:प्रत्येक मानवी शरीर जणू रेडिओ आहे. असा रेडिओ ज्याला इच्छाशक्तीद्वारे उर्जा मिळते आणि ज्यातून वेगवेगळ्या इच्छारुपी लहरी बाहेर पडत असतात. श्री युक्तेश्वर स्वतः जणू काही शक्तिशाली रेडिओ स्टेशन आहेत. असे स्टेशन ज्याला हजारो इच्छारुपी लहरींमधून नेमकी हवी ती नेमकेपणे उचलता येते. आणि म्हणून त्यांनी त्या वेडसर माणसाची कोबी हवी अशी इच्छा ओळखून त्याला आश्रमाकडे जाण्यासाठी प्रेरित केले.

या छोट्याश्या प्रसंगातून बरेच काही शिकण्यासारखे आहे. आध्यात्मिक जीवनात तुम्ही कितीही प्रगती केलीत तरी तुमच्या भौतिक आयुष्यातील कर्तव्यापासून तुमची सुटका नाही. खरा गुरु आपल्या शिष्याला घडवण्यासाठी किती धडपडत असतो हे यातून दिसते. शिष्याच्या अंगी थोडीदेखील उणीव असू नये, तो एक उत्तम मानव व्हावा असेच त्यांना वाटते.

या पुस्तकाबद्दल आणखीही बरेच काही लिहिण्याजोगे आहे. पुढील post मध्ये बघूया.
टीप: वरील पुस्तक पुढील लिंकवर online वाचता येते.

Friday, August 10, 2012

तुमच्या आयुष्यातील सर्वाधिक महत्वाची व्यक्ती कोण?


वरील प्रश्नाचं माझ्याकडे एका शब्दात उत्तर आहे. कामवाली बाई! हो, सध्या तरी माझ्यासाठी तीच सर्वात महत्वाची आहे. तिच्या शिवाय दैनंदिन  जीवनाची चक्र सुरळीत फिरणं निव्वळ मुश्कील. प्रत्यक्ष परमेश्वराची देखील इतकी वाट पाहिली जात नसेल जितकी हिची पाहिली जाते. सकाळचे साडे नऊ वाजले कि मनात धाकधूक सुरु होते. आज madam येणार कि नाही? वेळेवर येतील न? विचार करून करून वैताग यायला लागतो. बरं, फोन करूनही बया फोन घेईलच याचा काही भरवसा नाही. दांडी मारण्यासाठी यांच्या कडे अनंत कारण असतात. आज काय तर मुलाला बर नाही, उद्या काय तर घरात पावसाच पाणी शिरलं, अचानक गावाला जावं लागलं इ. इ. 
माझ्या स्वयंपाकवाल्या बाईची काय खुबी सांगावी? जर ती नेहमीच्या वेळेवर आली नाही आणि मी फोन केलाच तर तिचे उत्तर असते: " मी उदयाला येते बगा ताय!" मी मनातल्या मनात चरफडते कि बाई गं उद्याचं सोड, आजच काय? जर स्पष्टच विचारले तर हजारो कारण असलेल्या पोतडीमधून एखादे काढून माझ्यावर फेकते. घे! तुला कारण हवंय न? असा आविर्भाव असतो. दुसऱ्या दिवशी जर उगवलीच तर आल्या-आल्या भरपूर गोड बोलणार हे नक्की. चुकून आदल्या दिवसाबद्दल जर विचारलंच तर म्हणणार :"ते काय असतंय ताई अवो सुखदुख सगळ्यांना असतंय बगा. कुन्नी सुटला नैवो त्यातून! तुमी नै का सुट्टी गेता? तवा मलाबी सुट्टी लागते वो!"

पगार वाढ हवी आहे हे सांगण्याची पद्धत तर तुम्ही यांच्याकडून शिकायला हवी. सरळ सरळ कधीही म्हणणार नाही कि मला पगार वाढवून हवाय. त्याऐवजी तिला कसा इतरांकडे जास्त पगार मिळतो ते ऐकवणार. अर्थात पगार जास्त म्हणजे तिथे काम देखील जास्तच असते.पण ते सांगायचे मात्र  कटाक्षाने टाळणार. अश्या वेळी मला प्रचंड राग येतो. कारण काम ठरवलं असतांना हि बया काहीही बोललेली नसते. 
घरात कुणी पाहुणे आले कि मग तर विचारायलाच नको. मला कोपऱ्यात गाठून सरळ चौकश्या सुरु: "कदी जानार ताय पावूने? तुमाला लय काम पडत असल ना?" दाखवणार  असं कि हिला माझ्याबद्दल फार काळजी वाटतेय, पण प्रत्यक्षात मात्र स्वतःच्या कामाची फिकीर असते! 

या बायका- बायकांमध्ये हि अनेक तऱ्हा असतात. स्वयंपाक करणारी बाई भांडी-धुणी करणाऱ्या बाई पेक्षा स्वतःला उच्च समजते.  स्वयंपाक करायला कशी जास्त अक्कल लागते हे दाखवायचा सतत प्रयत्न असतो. मला कसं स्वयंपाक उत्तम करणं जमत हे स्व-गुणगान एखादी जरी चूक दाखवली कि सुरु होतं. 
असो! हरी अनंत, हरी कथा अनंता च्या धर्तीवर बाई अनंत, तिच्या कथा अनंता!! त्यामुळे to be continued.......

Thursday, August 2, 2012

बघितलंत आम्ही काय करू शकतो ते?

काल  संध्याकाळी अचानक  मोबाईल  वाजायला लागला. वाटलं  असेल कुणाचा तरी फोन! फोन घेण्याआधी हे कुठे ठावूक होते कि पुढचे काही तास प्रचंड टेन्शन मध्ये जाणारेत? कळलं असं कि पुण्यात तीन ठिकाणी स्फोट झालेत. बातमीच हादरवून टाकणारी होती. त्यात नेमकं  कम नशिबाने टीवी सुद्धा बंद होता. फोनवरच आणखी माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न केला. स्फोट जिथे झाले होते त्या भागात कुणी आप्त अथवा परिचित नाहीयेत ना  याची खातरजमा केली. तर नेमकी भाची गरवारे कॉलेज जवळ अडकलेली! अखेरीस थोड्या वेळात ती देखील घरी सुखरूप पोचली. पण विचार आलाच कि हे कसं  होऊ शकतं? कारण आम्ही पुणेकर स्वतःला फार सेफ समजत होतो कालपर्यंत. उमगत नव्हतं कि नेमकं काय करावं? भाची सुखरूप पोचली म्हणून आनंद मानावा का कि आता आपण सगळेच एका मोठया संकटात सापडलोय म्हणून चिंता करावी. कारण जे आज घडलय ते पुन्हा पुन्हा घडू शकेल. मुंबैकारांप्रमाणे आता पुणेकर देखील रोज घरी पोचला कि हुश्य करायला लागेल कि चला बुवा आज तरी कुठे स्फोट झाला नाही! दिवसभर नवरा/ बायको एकमेकांना फोन करत राहतील; विचारतील कि जेवलात का? पण खरा उद्देश असेल कि बाबारे व्यवस्थित आहेस ना. ह्या सगळ्या गोष्टी त्या तासा दोन तासात डोक्यात येवून गेल्या.

मला तर असं  अजिबात वाटत नाही कि कुणी तरी निव्वळ खोडी काढण्यासाठी असं  काही करेल. झालेले स्फोट फारसे गंभीर नसले तरी एकंदरीत सगळ्या प्रकरणाकडे गांभीर्याने पाहण्याची तीव्र गरज आहे. जर ऐन सणासुदीच्या काळात अश्या मोक्याच्या जागा टार्गेट होऊ शकतात तर खरे स्फोट घडवून आणण काय कठीण आहे? आपण असे निर्धास्त कसे राहू शकतो? जर स्फोट खरोखर तीव्र असते तर नुकसानाची कल्पनाच न केलेली बरी. जंगली महाराज रस्ता, देना बँक, मक्डोनाल्ड इ. सगळी ठिकाणे अत्यंत वर्दळीची आहेत. या वेळेला वाचलो पण भविष्यात काय वाढून ठेवलंय हे कुणाला ठावूक! अश्या परीस्थितीत आपण सगळ्यांनीच अतिशय सजग (विशेषतः गर्दीच्या ठिकाणी) राहणे आवश्यक आहे. बाकी काय, इतकच म्हणायचं कि आयुष्याचा काही भरवसा नाही. 

Tuesday, April 24, 2012

मुलांना इंग्रजी मुळाक्षरे लिहायला कसे शिकवावे?

इंग्रजी भाषा हल्ली मुलांना प्री - प्रायमरी पासूनच शिकवतात. त्यात सुरुवातीला मुलांना standing लाइन, स्लीपिंग लाइन, अप लाइन, डाऊन लाइन असे करत हळू हळू मुळाक्षरे शिकवतात. अंक काढायला देखील याच मूळ रेषांचा वापर करून शिकवले जाते.
आता समजा A लिहायचा असेल तर मुलांना सांगितले जाते कि आधी एक अप लाइन काढा, नंतर डाऊन लाइन काढा आणि सर्वात शेवटी एक स्लीपिंग लाइन काढा. सगळीच मुळाक्षरे अशाच प्रकारे तुकड्या-तुकड्यात काढायला शिकवले जाते. यात कधी कधी मुले कशी गम्मत करू शकतात ते मला इथे नमूद करावेसे वाटते.
समजा आता Z लिहायचा आहे तर मुले अश्या प्रकारे ते लक्षात ठेवतात. एक स्लीपिंग लाइन, तिला समांतर अशी आणखी एक स्लीपिंग लाइन आणि त्यांना जोडणारी एक डाऊन लाइन. आता जर यात डाऊन लाइन ऐवजी मुलांनी अप लाइन काढली तर Z ची मिरर इमेज तयार होते.


हीच चूक इतर अनेक अक्षरांबाबत संभवते. J मध्ये डावीकडे वळायचे कि उजवीकडे हे विसरलं कि त्याची  मिरर इमेज तयार होते. हे झाले capital letters च्या बाबतीत. small  letters लिहिताना देखील हाच सगळा गोंधळ होऊ शकतो. कारण ती सुद्धा तुकड्या-तुकड्यात  शिकवली जातात. b आणि d मधला गोंधळ तर सर्वश्रुत  असेल. p आणि q  सुद्धा असे गोंधळात पाडतात. 

अर्थात, अश्या पद्धतीने शिकवण्यामागे हा उद्देश असतो कि मुलाला अक्षर कसे तयार होते ते नीट समजावे आणि व्यवस्थित लिहिता यावे. अंक लिहितांना देखील असे होऊ शकते. परिणामी चुकून एखाद्या पालकाला त्याचे मुल dislexic आहे असे वाटू शकते .

मुलांसाठी लिहिणे सोपे करण्याच्या नादात नकळत ते अवघड होवून बसले आहे. हे सगळे जर  टाळायचे असेल तर सोपा मार्ग म्हणजे संपूर्ण अक्षर एकदम शिकवणे. जसे मला किंवा तुमच्या पैकी कित्येकांना लहानपणी शिकवले होते. अक्षर गिरवणे वारंवार गिरवणे हि पद्धत जरी ठोकळाछाप  वाटत असली तरी त्यात अशी चूक होण्याची शक्यता कमी!  कारण या पद्धतीत संपूर्ण  अक्षर हि एक  picture म्हणून  मुलांच्या लक्षात रहाते. शेवटी काय तर जुने ते सोने!!!!


शेवटपर्यंत खिळवून ठेवणारा ........कहानी





विद्या आणि फक्त विद्या बालन साठी म्हणून कहानी पहावा असं वाटलं. ट्रेलर मुळे उत्कंठा चांगलीच वाढली होती. अपेक्षेप्रमाणे शेवटची दोन तिकिटे मिळाली. पहिल्या रांगेत बसून पाहिलेला पहिला सिनेमा! खूप घाई करूनही सुरुवात हुकलीच. पण त्याने फार फरक पडला नाही. कारण सिनेमाची कथा थोडीफार ठावूक होती. थोडक्यात सांगायचं तर एका प्रेग्नंट बाईचा हरवलेल्या नवऱ्यासाठी चाललेला शोध. पण खरच तो हरवलेला असतो का? ती खरच प्रेग्नंट असते का? सिनेमा पाहत असतांना अनेक शक्याशक्यतांचा विचार मनात येत राहतो.
काही किरकोळ घोळ सोडले तर सिनेमाची पटकथा फार सशक्त आहे. प्रत्येक प्रसंगासाठी काहीतरी justification आहे. काळजीपूर्वक बघितलं नाही तर तुम्ही काही महत्वाचे दुवे गमावू शकता. सगळ्या कलाकारांनी उत्तम अभिनय केलाय. अगदी छोट्या भूमिकेसाठीही अनुभवी कलाकार निवडले आहेत. ह्या सगळ्या बाबी तर तुम्ही नोंदल्या असतीलच. पण मला इथे एक वेगळीच गोष्ट नमूद करावीशी वाटते. बऱ्याच हिंदी सिनेमांमध्ये एकतर  स्त्री कशी अबला नारी आहे, त्यात जर ती गर्भवती असेल तर ती आणखीच कमजोर कशी असते असेच स्त्रीचे चित्र रंगवले आहे किंवा ती अगदी कायद्याच रक्षण करणारी वगैरे दाखवालीये. (पहा: फुल बने अंगारे; रेखा, रजनीकांत ). थोडक्यात अधे-मध्ये काही असूच शकत नाही. गृहिणी किंवा सरळ पोलीस. 
या इथेच  कहानीचे वेगळेपण सुरु होते. ज्या कारणामुळे एखादी बाई अगदी अगतिक, लाचार असते, त्याच कारणाचा ती संरक्षक कवच म्हणून वापर करते. प्रत्येकाकडून सहानुभूती मिळवते. आणि प्रत्येकाचा स्वतःचे इप्सित  साधण्यासाठी खुबीने वापर सुद्धा करते. 

कुठल्याही suspense सिनेमाचा असतो तसा कहानीचा परमोच्च उत्कंठा बिंदू हा शेवटी येतो. यात विद्याने बाजी मारली आहे. एका क्षणी ती थकून हार पत्करलेल्या योद्ध्यासारखी वाटते. वाटत कि बास्स आता सगळे संपले. तिने खलनायकासमोर शरणागती पत्करलीये. 


पण क्षणार्धात ती चर्या बदलते आणि एखाद्या वाघिणीसारखी वाटते.

नुसत तिच्या डोळ्यात बघितलं तरी साक्षात  कळीकाळाला भीती वाटावी. हा बदल विद्याने अगदी सहज वठवलाय. या एका सीन मधे विद्याने ती खरी कोण आहे याची चुणूक दाखवली आहे. इथून पुढे आपण एका वेगळ्या शेवटाची अपेक्षा करतो आणि ती पूर्ण होते.

संपूर्ण सिनेमाभर लक्षात राहतो तो विद्याचा प्रसन्न आणि सहज वावर. हरवलेल्या पती साठी तिच्या जीवाची होणारी घालमेल, तगमग विद्या सहजी प्रेक्षकांपर्यंत  पोचवते.  विद्याचे डोळेच अभिनयाची अर्ध्याहून अधिक बाजू सांभाळतात असं म्हटलं तरी चालेल. तिला फारसं काही करावं लागत नाही.


पोस्ट टाकायला तसा बराच उशीर झालाय. आतापर्यंत बहुतांश जणांनी कहानी पाहिला देखील असेल. ज्यांनी तो नसेल पाहिला त्यांनी जरूर पहा. विद्याच्या डोळ्यांनी सादर केलेल्या भूमिकेसाठी पहा. (सिनेमाच्या  कास्ट मधे स्पेशली मेन्शन करायला हवय).

विद्याच्या पुढच्या सिनेमाकडून ढीगभर अपेक्षा निर्माण झाल्यात  ना?

Saturday, February 11, 2012

शब्देविण संवादिजे........

निमित्त होत घसा खराब व्हायचं! त्यातून बरेच साक्षात्कार झाले. घसा इतका बिघडला कि बोलणच बंद झाल. मग सुरु झाल्या खाणा-खुणा. घरातले सगळे मला चांगलेच ओळखून असल्याने त्यांना मला काय म्हणायचे आहे ते लगेच कळत होते. त्यामुळे कम्युनिकेशनचा त्रास झाला नाही. पण बोलण कमी झाल्याने आपोआपच मन अंतर्मुख झाले. आणि मी परिस्थिती एन्जोय करायला लागले. गरज असेल त्याच्याशीच बोलायचे इतरांसाठी कारण होतेच कि घसा बसलाय ते!
.......................
..........................

मनातल्या मनात बोलणे वाढले. शांतपणे विचार करायला लागले कि नेहेमी मला असं शांत बसायला का नाही जमत?  का सगळ्या परिस्थितीचा मी तटस्थपणे विचार नाही करू शकत? हळू हळू जाणवायला लागले कि कदाचित मनाशी संवाद अपुरा पडतोय. कदाचित मनाशी संवाद साधायला सगळ्या बाह्य गोष्टींपासून लांब जावे लागते. अनावश्यक बोलणे हे त्यापैकी एक.
..........................................
..............................................
असच असेल का? एखाद्याशी आपले संबंध बिघडायला हीच अनावश्यक बडबड कारणीभूत असते. किती छान होईल न मग? जर नको असेल तेव्हा आपल्याला बोलताच नाही आले तर? कुठे थांबावं हे जर प्रत्येकाला कळलं तर  बऱ्याचश्या समस्या सुटतील. माणसाला नेमकं काय हवंय ते उमगायला लागेल. तसं म्हणावं तर बऱ्याच जणांना ते उमगलेलं असतं पण वळत नसतं. मग सुरु होते मृगजळामागे धावणे. .............आज काय तर घर हवंय, उद्या आणखी एखाद घर झालं तर बर. महत्वाकांक्षा असू नये असं मला सुचवायचं नाहीये. पण किती आणि कशासाठी याचा जरूर विचार करावा. 

थोडी प्रबोधनपर झालीये पोस्ट! इतरांना कमी स्वतःला जास्त उद्देशून लिहिलंय. loud thinking का काय म्हणतात न  तेच!